Çevreye Daha Az Zarar, İnsana Daha Çok Sağlık

Çevreye Daha Az Zarar, İnsana Daha Çok Sağlık

0 1

ÇEVREYE DAHA AZ ZARAR İNSANA DAHA ÇOK SAĞLIK

Daha sağlıklı olmak ister misiniz? Muhtemelen cevabınız, evet. Doğaya daha az zarar vermek ister misiniz? Keşke zarar vermemek mümkün olsa, diyebilirsiniz. Peki, ikisini birden yapmak ister misiniz? Nasıl olacak ki, diye düşünebilirsiniz. Oldukça basit bir yöntem ile: Yerel yiyecekleri tüketerek!

Yerel yiyecek veya yerel gıda (local food), tüketiciye fiziksel olarak yakın bir yerde yetiştirilen ürünlere denir ve bu ürünler yerel marketlerde tüketici ile buluşur. Günümüzde dünya, yerel gıdaları üretmek ve tüketmek için gittikçe büyüyen bir hareketin içinde yer alıyor. Her ülke coğrafi koşulların da etkisiyle yerelde kendi ürününü yetiştirip tüketme eğilimindedir ki daha güvenli ve daha ekonomik bir iş ve çaba ortaya konabilsin.

Yerel gıda sistemleri yalnızca gıda güvenliği ve ekonomisiyle değil aynı zamanda gıdanın nasıl üretildiğiyle, insan sağlığıyla ve çevreyi nasıl etkilediğiyle de yakından ilgileniyor. Ayrıca gıda üretimi, gıdanın işlenmesi, dağıtımı ve tüketiminin de sürdürülebilir olmasına dikkat ediyor. Buna göre gıda sistemleri üç temel boyuta ayrılabilir: biyolojik, ekonomik ve sosyal. Biyolojik boyut, gıda üretim sürecini ifade eder. Ekonomik boyut, farklı grupların kurumsal yönetimini ve gıda sisteminin kontrolünü ifade eder. Sosyal boyut, gıda tüketiminde insanları etkileyen ilişkiler, topluluk değerleri ve kültür anlamına gelir.

Yalnızca yerel gıdaların tüketilmesi, tarım sistemlerimizin ekolojik sürdürülebilirliğini garanti eder, diyemeyiz fakat büyük bir rol oynadığını söyleyebiliriz. Yerel gıdanın tarımsal ekosistemin biyolojik çeşitliliğini de koruması önemlidir. Böylece polenleşme ve haşere mücadelesi gibi önemli faaliyetlerde bulunan organizmaların korunmasına katkıda bulunulabilir. Yerel ve organik yöntemlerle ekim altındaki alanı büyütmeden mevcut insan nüfusu için yeterli gıda üretilebilir.

Peki Salınan Karbon?

Tarım, üretim aşamasında az da olsa fosil yakıtların bir tüketicisi olabilir, ancak yayılan karbon miktarı üretim, gıda işleme ve pazarlama süreçlerine ve tüm bunların nasıl yapıldığına bağlı olarak büyük ölçüde değişir. Öyleyse yerel üretim ve sonrasındaki aşamalarda çevreye daha az zarar veren yöntemleri seçmek mümkün. Kullanılan yöntemlerin geleneksel ya da organik olup olmadığı ve üretimin bir tarlada mı, yoksa fosil yakıtların kullanıldığı sıcaklık kontrollü bir serada mı gerçekleştiği, yerel gıda verimliliğini değerlendirirken göz önünde bulundurulması gereken faktörlerdendir.

Sağlık açısından önemine bakacak olursak genel varsayım, daha taze olması nedeniyle yerel gıdaların genellikle daha besleyici olduğudur. Tüketiciler hasattan birkaç saat sonra bir çiftlikten ürün satın alırlarsa, o ürünün besin kalitesinin yüksek olacağını bekler. Kalite, nasıl yetiştirildiklerine ve hasat sonrası sürecin nasıl geliştiğine bağlıdır. Bu nedenle, yapılan araştırmalarda, meyve ve sebzelerin kalitesinin belirlenmesinde yetiştirme, işleme ve depolama özelliklerinin üretici ve tüketici arasındaki mesafeden çok daha önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca hangi gıdaların yenilmesi gerektiğine ilişkin kitlesel kamuoyu konusunu da ele alabiliriz. Hazır gıda (fast food) zincirlerinin ortaya çıkmasıyla, bazı ürünleri daha lezzetli ve daha ucuz olarak gösteren reklamlarda da artış oldu ve sonuç olarak, bazı insanlar özellikle genç nesil yerel olarak üretilen taze ürünleri satın almaktan vazgeçti. Çok sık hazır gıda tüketiminin kilo alımı ve insülin direnci ile güçlü pozitif ilişkileri vardır ve hazır gıda tüketimi obezite ve tip 2 diyabet riskini artırır.

Öte yandan, bir bölgedeki yerel gıda perakende satış yerlerinin sayısının artmasıyla, o bölgedeki obezite ve diyabet oranının daha düşük olduğu bulunmuştur. Araştırmacılar, bunun daha kaliteli ve daha sağlıklı yiyecek seçimlerini teşvik etmelerinden kaynaklandığını varsayar.

Yerel Gıdaların Faydaları

Yerel gıdaların tanıtımı, hem yerel hem de daha büyük ulusal ve uluslararası ölçeklerde çevre, ekonomi ve sağlık alanlarını içeren karmaşık bir konudur. Bu konuyu elimden geldiğince birçok kavramla birlikte ele almaya çalıştım. Yazımı sonlandırmadan önce çevreye daha az zarar ve insana daha çok sağlık getiren bu gıdaların bir kez daha faydalarını vurgulamak istiyorum.

  • Yerel pazar ve marketlerde daha taze ve mevsiminde gıdalar bulabilirsiniz.
  • Yerel gıdalar katkı maddesi içermez ve daha sağlıklı beslenebilirsiniz.
  • Yerel gıdaların çoğu plastik ambalajlarda satılmaz, alışverişte daha hijyenik olan kendi bez çantanızı kullanabilirsiniz.
  • Yerel gıda satın alarak yerel ekonomiyi güçlendirebilirsiniz.
  • Yerel gıdalar uzak mesafelerden gelmez böylece hava kirliliğine maruz kalmamış ürünler satın alabilirsiniz.
  • Yerel marketlerdeki ürünlerin nasıl üretildiği ve nereden geldiği hakkında daha net bilgilenebilirsiniz.
  • Yerel gıda üreticisiyle veya çiftçisiyle tanışabilirsiniz.

 

Ülkemizdeki yerel marketleri araştırabilir ve sizin yaşadığınız yere en yakın olan yerel marketten alışverişinizi güvenli bir şekilde yapabilirsiniz. Böylece siz sağlığınıza dikkat etmiş ve çevreye daha az zarar vermiş olursunuz. Global düşünün ama yerel hareket edin, bu size çok iyi gelecek. Sağlıklı ve bilinçli kalmanızı dilerim.

 

KAYNAKLAR

Coelho, F. C., Coelho, E. M. & Egerer M. (2018). Local Food: Benefits and failings due to modern agriculture. Scientia Agricola, 75 (1), 84-94. DOI: http://dx.doi.org/10.1590/1678-992X-2015-0439

10 Reasons Buying Local is Great for You and the Planet

 

Gülçin ABACI

Bir Yorum Bırakın

E-Posta Adresiniz Paylaşılmayacaktır.